Skrzywienie prącia - czy to choroba Peyroniego? Sprawdź objawy i leczenie

Skrzywienie prącia to dolegliwość, która może budzić niepokój u wielu mężczyzn. Choć nie każde odchylenie od idealnej prostoty jest powodem do zmartwień, w niektórych przypadkach może sygnalizować poważniejsze schorzenie, jakim jest choroba Peyroniego. Zrozumienie przyczyn, objawów i dostępnych metod leczenia jest kluczowe dla zdrowia i komfortu życia. Dowiedz się, kiedy skrzywienie prącia wymaga konsultacji lekarskiej i jakie są możliwości terapii.

Czym jest skrzywienie prącia i kiedy może być objawem choroby?

Niewielkie skrzywienie prącia podczas wzwodu jest zjawiskiem fizjologicznym i występuje u wielu mężczyzn. Penis może być nieznacznie wygięty w górę, w dół lub na boki, co zazwyczaj nie wpływa na funkcje seksualne ani nie powoduje bólu. Taka anatomiczna cecha często jest zauważalna już w okresie dojrzewania. Problem pojawia się, gdy skrzywienie jest znaczne, postępujące, towarzyszy mu ból lub utrudnia współżycie. Kiedy skrzywienie prącia powinno niepokoić? Przede wszystkim wtedy, gdy pojawia się nagle lub stopniowo narasta u mężczyzny, który wcześniej nie obserwował takiej zmiany. Inne alarmujące sygnały to ból prącia w spoczynku lub podczas erekcji, wyczuwalne zgrubienia lub guzki pod skórą penisa, skrócenie prącia, czy problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem wzwodu. W takich sytuacjach konieczna jest konsultacja urologiczna, ponieważ może to być choroba Peyroniego lub inna choroba penisa wymagająca diagnostyki i leczenia. Ignorowanie tych objawów może prowadzić do pogorszenia jakości życia seksualnego i problemów natury psychologicznej.

Wrodzone skrzywienie prącia wynika najczęściej z nierównomiernego rozwoju ciał jamistych lub nieprawidłowego umiejscowienia cewki moczowej (spodziectwo, wierzchniactwo). Zazwyczaj jest ono stabilne i nie postępuje. Natomiast nabyte skrzywienie prącia, które rozwija się w późniejszym okresie życia, najczęściej jest związane właśnie z chorobą Peyroniego.

Choroba Peyroniego – co to za schorzenie i jakie są jej przyczyny?

Choroba Peyroniego, znana również jako stwardnienie plastyczne prącia (łac. induratio plastica penis), to nabyte schorzenie tkanki łącznej, które dotyka osłonki białawej ciał jamistych prącia. Osłonka biaława to elastyczna błona otaczająca ciała jamiste, która podczas wzwodu napina się, nadając prąciu sztywność. W przebiegu choroby Peyroniego dochodzi do powstawania w jej obrębie twardych, włóknistych zgrubień, nazywanych blaszkami lub płytkami kolagenowymi. Te bliznowate zmiany powodują utratę elastyczności osłonki białawej w miejscu ich występowania. W rezultacie, podczas erekcji, zdrowa część prącia rozciąga się prawidłowo, podczas gdy obszar dotknięty zmianami pozostaje sztywny i nierozciągliwy, co prowadzi do charakterystycznego skrzywienia prącia, a także może powodować jego skrócenie lub przewężenie.

Dokładne przyczyny choroby Peyroniego nie są w pełni poznane. Uważa się, że kluczową rolę odgrywają mikrourazy prącia, do których może dochodzić podczas aktywności seksualnej, intensywnych ćwiczeń fizycznych lub w wyniku innych urazów mechanicznych. Te niewielkie uszkodzenia mogą inicjować proces zapalny i nieprawidłowe gojenie, prowadzące do nadmiernego tworzenia tkanki bliznowatej. Istnieją również czynniki ryzyka, które mogą zwiększać podatność na rozwój choroby, takie jak:

• wiek (choroba najczęściej dotyka mężczyzn między 40. a 60. rokiem życia, choć może wystąpić w każdym wieku),
• predyspozycje genetyczne (obserwuje się rodzinne występowanie choroby u około 2% chorych),
• współistniejące choroby tkanki łącznej (np. choroba Dupuytrena – przykurcz rozcięgna dłoniowego, twardzina układowa),
• cukrzyca,
• nadciśnienie tętnicze,
• palenie tytoniu,
• przebyte zabiegi chirurgiczne w obrębie miednicy (np. prostatektomia).

Szacuje się, że choroba Peyroniego dotyka od 0,4% do nawet 9% męskiej populacji, jednak rzeczywista częstość może być wyższa, ponieważ wielu mężczyzn nie zgłasza się do lekarza z powodu wstydu lub braku świadomości problemu.

Objawy choroby Peyroniego – na co zwrócić uwagę?

Objawy choroby Peyroniego mogą pojawiać się stopniowo lub nagle i różnią się nasileniem u poszczególnych pacjentów. Choroba przebiega zazwyczaj w dwóch fazach: ostrej (zapalnej) i przewlekłej (stabilizacji).

W fazie ostrej, która może trwać od 6 do 18 miesięcy, dominującym objawem jest często ból przy skrzywieniu prącia, który może występować zarówno podczas erekcji, jak i w stanie spoczynku. Ból ten jest wynikiem aktywnego procesu zapalnego w osłonce białawej. W tej fazie zaczyna się również formować płytka włóknista, która może być wyczuwalna jako twarde zgrubienie lub guzek pod skórą prącia. Stopniowo dochodzi do rozwoju skrzywienia prącia, które może być skierowane w górę, w dół lub na boki, w zależności od lokalizacji płytki. U niektórych mężczyzn mogą również pojawić się zaburzenia erekcji.

Faza przewlekła (stabilizacji) rozpoczyna się, gdy proces zapalny ustępuje. Ból prącia zazwyczaj zmniejsza się lub całkowicie zanika. Skrzywienie prącia stabilizuje się, co oznacza, że deformacja przestaje postępować. Płytka staje się twardsza, a czasem może ulegać zwapnieniu. W tej fazie głównym problemem staje się utrwalone skrzywienie prącia, które może utrudniać lub uniemożliwiać współżycie seksualne. Inne możliwe objawy choroby Peyroniego w tej fazie to:

• skrócenie prącia we wzwodzie,
• przewężenie prącia w kształcie klepsydry,
• niestabilność prącia podczas wzwodu,
• zaburzenia erekcji (trudności w osiągnięciu lub utrzymaniu wzwodu), które mogą wynikać zarówno z przyczyn organicznych (uszkodzenie naczyń, ból), jak i psychogennych.

Choroba Peyroniego to nie tylko problem fizyczny. Deformacja prącia, ból i trudności w życiu seksualnym mogą prowadzić do znacznego pogorszenia samopoczucia psychicznego. Wielu mężczyzn doświadcza lęku, wstydu, obniżenia samooceny, a nawet depresji. Problemy te mogą również negatywnie wpływać na relacje partnerskie. Dlatego tak ważne jest wczesne zgłoszenie się do specjalisty i podjęcie odpowiedniego leczenia.

Diagnostyka choroby Peyroniego – jak lekarz stawia rozpoznanie?

Rozpoznanie choroby Peyroniego opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie lekarskim oraz badaniu fizykalnym prącia. Lekarz urolog zapyta o początek i charakter objawów, ewentualne urazy prącia w przeszłości, historię chorób współistniejących oraz wpływ dolegliwości na życie seksualne. Kluczowe jest ustalenie, czy pacjent znajduje się w fazie ostrej (zapalnej) czy przewlekłej (stabilnej) choroby, ponieważ od tego zależy wybór metody leczenia skrzywienia prącia.

Podczas badania fizykalnego lekarz ocenia prącie w stanie spoczynku, palpacyjnie badając obecność, lokalizację, wielkość i twardość płytek włóknistych. Może również zmierzyć długość prącia. Aby dokładnie ocenić stopień i kierunek skrzywienia prącia, często prosi się pacjenta o wykonanie zdjęć prącia w pełnym wzwodzie, w różnych projekcjach (z góry, z boku). W niektórych przypadkach, w celu obiektywnej oceny deformacji, lekarz może wykonać badanie erekcji farmakologicznej, polegające na wstrzyknięciu do ciał jamistych prącia substancji wywołującej wzwód (np. prostaglandyny E1). Pozwala to na precyzyjną ocenę kąta skrzywienia i ewentualnych innych deformacji.

Badaniem obrazowym najczęściej wykorzystywanym w diagnostyce choroby Peyroniego jest USG prącia. Ultrasonografia pozwala na uwidocznienie płytek włóknistych, ocenę ich wielkości, struktury (np. obecności zwapnień) oraz dokładnej lokalizacji. USG Doppler może być również pomocne w ocenie przepływu krwi w naczyniach prącia i diagnostyce współistniejących zaburzeń erekcji. W rzadkich, bardziej skomplikowanych przypadkach, lekarz może zlecić rezonans magnetyczny (MRI) prącia. Badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi czy oznaczenie markerów stanu zapalnego, zazwyczaj nie są konieczne do postawienia diagnozy, chyba że istnieje podejrzenie innych schorzeń.

Metody leczenia skrzywienia prącia i choroby Peyroniego

Wybór metody leczenia skrzywienia prącia spowodowanego chorobą Peyroniego zależy od wielu czynników, w tym fazy choroby (ostra czy przewlekła), stopnia skrzywienia, nasilenia bólu, obecności zaburzeń erekcji oraz wpływu choroby na jakość życia pacjenta. Nie wszyscy pacjenci wymagają aktywnego leczenia. Jeśli skrzywienie jest niewielkie, nie powoduje bólu ani problemów z funkcjami seksualnymi, lekarz może zalecić jedynie obserwację.

W fazie ostrej (zapalnej) celem leczenia jest przede wszystkim złagodzenie bólu, zmniejszenie stanu zapalnego i próba zahamowania progresji choroby oraz powiększania się płytki. Stosuje się wówczas leczenie zachowawcze, które może obejmować:

• Leki doustne: Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą pomóc w redukcji bólu. Stosuje się również inne substancje, takie jak witamina E, L-karnityna, tamoksyfen, kolchicyna, jednak ich skuteczność w leczeniu choroby Peyroniego jest często ograniczona i nie zawsze potwierdzona w badaniach klinicznych.
• Iniekcje do płytki (terapia intralesionalna): Polegają na bezpośrednim wstrzyknięciu leku do blaszki włóknistej. Najczęściej stosowane substancje to kolagenaza Clostridium histolyticum (enzym rozkładający kolagen), werapamil (bloker kanałów wapniowych), interferony lub kortykosteroidy. Terapia ta ma na celu zmniejszenie rozmiaru płytki i redukcję skrzywienia.
• Terapie nieinwazyjne: Terapia falą uderzeniową o niskim natężeniu (ESWT) może być stosowana w celu zmniejszenia bólu prącia, choć jej wpływ na redukcję skrzywienia jest dyskusyjny. Stosuje się również urządzenia do mechanicznego rozciągania prącia (tzw. urządzenia trakcyjne), które noszone przez kilka godzin dziennie mogą pomóc w redukcji skrzywienia i przywróceniu długości prącia, szczególnie w połączeniu z innymi metodami leczenia.

W fazie przewlekłej (stabilnej), gdy ból ustąpił, a skrzywienie jest utrwalone i znacząco utrudnia współżycie, podstawową metodą leczenia jest leczenie operacyjne. Wskazaniem do operacji jest stabilna choroba (brak progresji skrzywienia przez co najmniej 3-6 miesięcy) oraz deformacja prącia uniemożliwiająca satysfakcjonujące życie seksualne. Istnieje kilka rodzajów zabiegów chirurgicznych:

• Procedury skracające prącie (np. plikacja sposobem Nesbita): Polegają na wycięciu lub sfałdowaniu fragmentu osłonki białawej po stronie przeciwnej do skrzywienia, co prowadzi do wyprostowania prącia. Metoda ta jest skuteczna przy mniejszych skrzywieniach (zwykle do 60 stopni) i odpowiedniej długości prącia, ale może wiązać się z jego niewielkim skróceniem.
• Procedury wydłużające prącie (nacięcie/wycięcie płytki i wszczepienie przeszczepu): Stosowane przy większych skrzywieniach lub gdy występuje znaczne skrócenie prącia. Polegają na nacięciu lub wycięciu płytki włóknistej i uzupełnieniu ubytku materiałem biologicznym (np. fragmentem żyły, osierdzia) lub syntetycznym. Zabiegi te są bardziej skomplikowane i niosą większe ryzyko pooperacyjnych zaburzeń erekcji.
• Wszczepienie protezy prącia: Rozważane u pacjentów z chorobą Peyroniego i współistniejącymi ciężkimi zaburzeniami erekcji, które nie odpowiadają na inne metody leczenia. Wszczepienie implantu pozwala jednocześnie na korekcję skrzywienia i przywrócenie zdolności do odbywania stosunków.

Decyzja o wyborze konkretnej metody leczenia skrzywienia prącia powinna być podjęta wspólnie przez pacjenta i doświadczonego urologa, po dokładnej analizie korzyści i ryzyka związanego z każdą z opcji.