# Glejak wielopostaciowy (IV stopnia): jakie są rokowania i najnowsze metody leczenia? Omawiamy immunoterapię, CAR-T i inne nowe terapie

> Glejak wielopostaciowy to jeden z najtrudniejszych do leczenia nowotworów. Standardowa terapia ma ograniczone efekty, ale nauka nie stoi w miejscu. Pojawiają się innowacyjne metody...

Źródło: https://ekuz.pl/artykuly/411-glejak-wielopostaciowy-iv-stopnia-jakie-sa-rokowania-i-najnowsze-metody-leczenia-omawiamy-immuno
Opublikowano: 2025-11-28 | Zaktualizowano: 2025-11-28
Kategoria: Pozostałe tematy

**Glejak wielopostaciowy to jeden z najtrudniejszych do leczenia nowotworów ośrodkowego układu nerwowego. Standardowa terapia, choć jest najskuteczniejszą dostępną opcją, często przynosi ograniczone efekty. Nauka nie stoi jednak w miejscu, a intensywne badania prowadzą do rozwoju innowacyjnych metod, które mogą zmienić rokowania pacjentów. Sprawdź, co warto wiedzieć o nowych terapiach.**

## Glejak wielopostaciowy – co to za nowotwór?

**Glejak wielopostaciowy** (łac. glioblastoma multiforme, GBM) to najczęstszy i najbardziej złośliwy pierwotny **guz mózgu** u osób dorosłych. Zgodnie z klasyfikacją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) jest to nowotwór o IV, najwyższym stopniu złośliwości. Charakteryzuje się on bardzo szybkim wzrostem i naciekającym charakterem, co oznacza, że jego komórki wnikają głęboko w otaczającą, zdrową tkankę nerwową. Ta cecha sprawia, że całkowite chirurgiczne usunięcie guza jest niezwykle trudne, a często niemożliwe. W Polsce diagnozuje się go u około **1000–1500 osób rocznie**. Ze względu na swoją agresywność i oporność na leczenie, **glejak IV stopnia** stanowi jedno z największych wyzwań współczesnej neuroonkologii.

## Jakie są objawy glejaka wielopostaciowego?

Objawy glejaka wielopostaciowego są zróżnicowane i zależą przede wszystkim od lokalizacji guza w mózgu. Często są niecharakterystyczne, co może opóźniać postawienie prawidłowej diagnozy. W miarę wzrostu guza i zwiększania się ciśnienia wewnątrzczaszkowego, symptomy stają się bardziej nasilone. Do najczęstszych dolegliwości zgłaszanych przez pacjentów należą:

- **narastające bóle głowy**, które nie ustępują po standardowych lekach przeciwbólowych,

- **napady padaczkowe**, które mogą być pierwszym, nagłym objawem choroby,

- **zmiany w zachowaniu i osobowości**, takie jak drażliwość, apatia czy niespotykane wcześniej napady złości,

- **zaburzenia funkcji poznawczych**, w tym problemy z pamięcią, koncentracją i orientacją,

- **deficyty neurologiczne**, takie jak trudności z mową (afazja), zaburzenia widzenia, osłabienie siły mięśniowej w kończynach czy problemy z równowagą.

W przypadku zaobserwowania u siebie lub bliskiej osoby niepokojących objawów neurologicznych, które utrzymują się lub nasilają, konieczna jest pilna konsultacja z lekarzem.

## Diagnostyka i standardowe leczenie glejaka

Podstawowym badaniem wykorzystywanym w diagnostyce guzów mózgu jest **rezonans magnetyczny (MRI)** głowy z kontrastem. Pozwala on na dokładne zlokalizowanie zmiany, ocenę jej wielkości i charakteru. Ostateczne rozpoznanie glejaka wielopostaciowego stawia się jednak na podstawie badania histopatologicznego materiału pobranego podczas operacji. Standardowe **leczenie glejaka** opiera się na skojarzeniu kilku metod. Pierwszym krokiem jest zazwyczaj leczenie operacyjne, czyli maksymalnie bezpieczna resekcja guza. Następnie pacjenci poddawani są radioterapii skojarzonej z chemioterapią opartą na temozolomidzie. Niestety, pomimo zastosowania tak agresywnego leczenia, choroba często powraca. **Rokowania** w glejaku są trudne – mediana przeżycia wynosi od 12 do 18 miesięcy. Dlatego naukowcy na całym świecie intensywnie poszukują nowych, skuteczniejszych opcji terapeutycznych.

## Nowe terapie w leczeniu glejaka – badania kliniczne

Postęp w medycynie otwiera nowe możliwości w walce z glejakiem wielopostaciowym. Wiele innowacyjnych metod jest obecnie na etapie badań klinicznych, ale uzyskane wyniki dają ogromną nadzieję zarówno pacjentom, jak i lekarzom. **Nowe terapie** koncentrują się na bardziej precyzyjnym i spersonalizowanym podejściu do niszczenia komórek nowotworowych.

### Immunoterapia – aktywacja układu odpornościowego

Jednym z najbardziej obiecujących kierunków jest immunoterapia, której celem jest pobudzenie własnego układu odpornościowego pacjenta do walki z nowotworem. Komórki glejaka potrafią "ukrywać się" przed limfocytami T, tworząc wokół siebie środowisko immunosupresyjne. Leki z grupy inhibitorów punktów kontroli, takie jak **pembrolizumab**, blokują ten mechanizm, pozwalając komórkom odpornościowym rozpoznać i zniszczyć nowotwór. W Polsce prowadzone są badania kliniczne oceniające skuteczność takiego leczenia u pacjentów z nowo zdiagnozowanym glejakiem. Aby lepiej kwalifikować pacjentów do tej terapii, opracowano nowatorską technikę obrazowania **immuno-PET**, która pozwala bezinwazyjnie ocenić obecność celu molekularnego dla leku w guzie.

### Terapia CAR-T – przeprogramowane limfocyty

**Terapia CAR-T** to rewolucyjna forma immunoterapii komórkowej. Polega na pobraniu od pacjenta limfocytów T, a następnie ich genetycznej modyfikacji w laboratorium, tak aby potrafiły rozpoznawać i atakować komórki nowotworowe. Tak "uzbrojone" komórki są namnażane i podawane z powrotem pacjentowi. Choć metoda ta jest znana głównie z leczenia nowotworów krwi, najnowsze badania pokazują jej ogromny potencjał w guzach litych. Wyniki zaprezentowane na kongresie ASCO wykazały, że u pacjentów z nawrotowym glejakiem, u których **leczenie glejaka** metodą CAR-T podano bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego, **u 62% uzyskano regresję guza**. W jednym z głośnych przypadków guz zniknął w zaledwie 5 dni.

### Terapie fizyczne – pole elektryczne i nanocząstki

Innowacyjne podejścia obejmują również metody fizyczne. Jedną z nich jest **terapia zmiennym polem elektrycznym** (Tumor Treating Fields), która zakłóca podziały komórek nowotworowych. Pacjent nosi na ogolonej skórze głowy specjalne elektrody podłączone do przenośnego urządzenia. W Centrum Onkologii w Bydgoszczy planowane jest uruchomienie badania klinicznego łączącego tę metodę z radiochirurgią u pacjentów ze wznową glejaka. Inną obiecującą metodą jest **terapia NanoTherm**, polegająca na wstrzyknięciu do guza nanocząsteczek tlenku żelaza, a następnie podgrzaniu ich za pomocą zewnętrznego pola magnetycznego, co prowadzi do zniszczenia komórek rakowych. Ta metoda jest już dostępna w jednym z ośrodków w Lublinie.

## FAQ

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące glejaka wielopostaciowego.

### Czy glejak wielopostaciowy jest dziedziczny?

Dokładne przyczyny rozwoju glejaka wielopostaciowego nie są znane. W zdecydowanej większości przypadków nowotwór ten występuje sporadycznie i nie jest uznawany za chorobę dziedziczną. Bardzo rzadko może być związany z niektórymi zespołami genetycznymi.

### Kto najczęściej choruje na glejaka?

Glejak wielopostaciowy może wystąpić w każdym wieku, nawet u dzieci, jednak najczęściej diagnozuje się go u osób dorosłych. Szczyt zachorowań przypada na wiek między 40. a 60. rokiem życia.

### Czy glejak IV stopnia jest uleczalny?

Obecnie glejak wielopostaciowy jest uznawany za chorobę nieuleczalną. Celem standardowego leczenia jest maksymalne wydłużenie życia pacjenta i utrzymanie jak najlepszej jego jakości. Nowe, eksperymentalne terapie dają jednak nadzieję na uzyskanie długotrwałych remisji.

### Jakie badania kliniczne na glejaka są w Polsce?

W Polsce prowadzone są innowacyjne badania kliniczne dla pacjentów z glejakiem. Obejmują one m.in. immunoterapię z użyciem pembrolizumabu (Sosnowiec/Gliwice), terapię zmiennym polem elektrycznym (Bydgoszcz) oraz terapię NanoTherm (Lublin). Dostępność i kryteria kwalifikacji należy sprawdzać bezpośrednio w ośrodkach prowadzących badania.

### Czym jest wznowa glejaka?

Wznowa glejaka to ponowne pojawienie się lub odrost guza po zakończeniu pierwotnego leczenia (operacji, radioterapii i chemioterapii). Ze względu na naciekający charakter glejaka, wznowy są niestety bardzo częste. Wiele nowych opcji terapeutycznych jest badanych właśnie u pacjentów ze wznową choroby.

### Czy terapia CAR-T jest dostępna w Polsce na glejaka?

Terapia CAR-T w leczeniu guzów litych, w tym glejaka wielopostaciowego, jest na etapie zaawansowanych badań klinicznych na świecie. W Polsce nie jest to jeszcze standardowa, refundowana metoda leczenia w tym wskazaniu. Dostęp do niej jest możliwy wyłącznie w ramach programów badawczych.